Bipolar Bozukluk Ergenlikte Farklı Erişkinlikte Farklı

“İki uçlu bozukluk” ya da “manik depresif bozukluk” olarak da adlandırılan Bipolar Afektif Bozukluğun ergenlik dönemindeki belirtileri “Dikkat Eksikliği “ve “Hiperaktivite Bozukluğu” ya da “Davranış Bozukluğu” belirtileriyle karışabiliyor. Uzmanlar, atakların bazı mevsimlerde sıklaştığına dikkat çekiyor.

Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Emel Sarı Gökten, “iki uçlu bozukluk” ya da “manik depresif bozukluk” olarak da adlandırılan Bipolar Afektif Bozuklukta kişinin duygu durumunda normalden belirgin sapmalar meydana geldiğini, hastalığın ergenlik döneminde de görülebildiğini söyledi.

Hastalığın en önemli tanı koydurucu ataklarının manik ya da hipomanik ataklar olduğunu ifade eden Gökten, sorunla birlikte ortaya çıkan belirtileri şöyle anlattı: 

“Kişi bu ataklar sırasında normalde olduğundan çok daha az uyur, buna rağmen kendini oldukça enerjik hisseder, normale göre daha fazla konuşur, oldukça neşeli, keyifli hisseder, kendini her şeyi yapabilecek kadar güçlü görür. Düşünmeden hareket eder, bazen de çok çabuk öfkelenir ve taşkınlıklar yapar. Manik ataklar sırasında belirtiler o kadar şiddetli olur ki çoğu zaman kişinin hastaneye yatırılması gerekir. Manik atakların şiddet olarak daha hafifçe geçen şekline hipomanik atak denir. Bipolar bozuklukta kişiler manik atakların dışında depresif ataklar geçirirler. Depresyonda oldukları dönemlerde enerjileri azdır, çok uyur ancak dinlenmiş hissetmezler, huzursuzdurlar, konsantre olmakta zorlanırlar, keyifsiz ve karamsar hissederler. Bu ataklar dışında kişi normal işlevsellik düzeyine döner ve yaşamını sürdürür.”

YETİŞKİNLERDEN FARKLI ŞEKİLDE GÖRÜLÜYOR

Bipolar Afektif Bozukluğun ergenlerde yaklaşık %1 oranında görüldüğünü ifade eden Uzman, “Ergenlik döneminde belirtiler Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu ya da davranım bozukluğu belirtileriyle karışabilir” dedi, erişkinlikle ergenlik dönemindeki farklılıkları şöyle sıraladı:

“Daha hızlı döngülüdür. Ataklar daha çok mixt tipte (depresif ve manik belirtiler aynı anda) görülür. İrritabilite (sinirlilik, kolay tepki verme) önde giden belirtidir. Dikkat bozuklukları ile karşı gelme belirtileri eşlik eder. Kronik gidişlidir, ataklar arasında normal dönemler olmayabilir.”

SEBEPSİZ MUTLU OLMA HALİ ARTAR

Ergenlik döneminde manide, erişkinde olduğu gibi sebepsiz yere mutlu olma hali (öfori) görülmeyebildiğini, daha sıklıkla görülen belirtinin sinirlilik ile ani öfkelenme ve tepki verme olduğunu kaydeden Yrd. Doç. Gökten, “Yaş ilerledikçe Bipolar Bozukluk manik atağında yetişkinlikteki gibi öfori (sebepsiz mutlu olma hali) görülme sıklığı artar. Hem depresyon hem de mani belirtilerinin bir arada olduğu mixt tipte mani atağı çocuklarda daha sık görülür” dedi.

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU İLE ORTAK ÖZELLİKLERİ ÇOK

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve Bipolar Bozukluğun dikkat dağınıklığı, dürtüsellik ve aşırı hareketlilik gibi birbirine benzeyen birçok özelliği olduğunu da belirten Gökten, “Bununla birlikte Bipolar Bozukluk birkaç ayırt edici özelliğe sahiptir. Gerçeği değerlendirme bozuklukları, depresyon, gerginlik, uyarılmışlık, duygudurum dalgalanmaları, büyüklenmecilik, uygunsuz duygu ifadesi belirtileri Bipolar Bozuklukta daha çok görülür. Davranım bozukluğunun belirtileriyle de benzerlik gösterir. Örneğin, dürtüsellik, çalma davranışı, madde kötüye kullanımı, kurallara uymama ve çabuk öfkelenme her iki bozuklukta da sıktır” diye konuştu.

BİPOLAR BOZUKLUKTA KORUYUCU TEDAVİ ÖNEMLİ 

Manik atak tedavisinde hastanın genellikle hastaneye yatırılması gerektiğini belirten Gökten, koruyucu tedavinin önemini vurgulayarak şunları söyledi:

“Tedaviye başlamadan önce biyokimyasal değerlendirme yani kan sayımı, karaciğer fonksiyon testleri, tiroid hormon testleri gibi analizler yapılır. İlaç ya da madde kullanım öyküsü, olası tıbbi hastalıklar sorgulanır. İlaçlarla hasta genellikle 2-4 hafta içinde tam veya tama yakın düzelme gösterir. Bipolar Bozuklukta tedavide asıl önemli nokta koruyucu tedavidir. Çünkü ataklar geçicidir ama tekrarlama riski her zaman vardır. Bipolar Bozukluğun koruyucu tedavisinde kullanılan ilaçlara “duygudurum düzenleyicileri” adı verilmektedir. İlk atakta BAB tanısı koymak zor olabilir, duygudurum düzenleyicileri atak sonrasında koruyucu amaçlı kullanıldığı için, bazı durumlarda bu ilaçlara başlamak için ikinci atak beklenebilir. Akut dönemde bazı ilaçlar (özellikle antipsikotikler ve anksiyolitikler) kullanılabilir. Antidepresan kullanımı varsa kesilir. Eşlik eden belirtilere göre örneğin uyku sorunları, agresyon, belirgin dikkat ve öğrenme sorunları ortaya çıkarsa ek ilaç tedavileri uygulanabilir. Karışık tipte bir atak söz konusu ise, depresyon belirtileri olmasına karşın, antidepresan kullanımından kaçınılır. İlaç tedavisine ek olarak bireysel psikoterapi, aile terapisi, aile eğitimi, bilişsel davranışçı terapiler de tedaviye eklenebilir. BAB tedavisinde en önemli konulardan birisi atakların önlenmesidir. Atakların başlangıç belirtilerinin tanınması ve zaman kaybetmeden psikiyatri kontrolüne gidilmesi koruyucu tedavide esastır.”

ab23264.jpg

BU MEVSİMLERE DİKKAT!

Bipolar Afektif Bozukluğun temel özelliğinin zaman zaman kötüleşme dönemleri ile yani ataklarla seyretmek olduğunu ifade eden Yrd. Doç. Dr. Emel Sarı Gökten, “Pek çok olguda bu ataklar çeşitli mevsimlerde sıklaşır. Özellikle Mayıs-Ağustos arası dönem daha riskli olarak kabul edilmektedir” uyarısında bulundu.

BİLGİ EDİNİN VE GERÇEKÇİ OLUN

Bipolar Afektif Bozukluk tanısı alan bir ergenin ailesine ve yakınlarına da önemli tavsiyelerde bulunan Uzman önerilerini şöyle sıraladı:

“Öncelikle BAB hakkında olabildiğince bilgi edinin. Kanıta dayalı ve derinlemesine bilgilendirmeyi amaçlayan kaynaklar edinmek konusunda doktorunuza başvurun. Uzmanlardan yardım almayı, gerektiğinde danışmayı ihmal etmeyin. Hayatınızdaki stres etkenlerinin sayısını azaltmaya çalışın. Artan stres faktörleri hem BAB gidişini olumsuz etkiler, hem de hastalığın tedavisini güçleştirir.”

UYKUSUZLUK VE MADDE KULLANIMINA DİKKAT

“Uykusuzluk, esrar gibi madde kullanımı manik atağı tetikleyebilir. Bu tür riskleri kontrol etmeye özen gösterin. Gerçekçi beklentiler içine olun. BAB ataklar halinde giden kronik süreçli ve oldukça zorlayıcı bir hastalık olabilir ve her türlü tedaviye rağmen belirtiler tümüyle ortadan kalkmayabilir. Bu nedenle mükemmele değil, daha iyiye odaklanın. Kendinizi ihmal etmeyin. Sizin ruhsal ve fiziksel sağlığınız yerinde olmadan BAB tanısı almış olan yakınınıza da yeterince yardımcı olamayabilirsiniz. Öte yandan, sizin yaşadığınız sıkıntılar ona olumsuz yansıyabilir. Tedaviyi aksatmadan sürdürmesi konusunda dikkatli olun. İlaçların olası etki ve yan etkileri hakkında bilgi edinin ve bu etkileri gözlemleyin, not alın. Acil durumlarla ilgili bir eylem planınız olsun. Bazen beklenmedik belirtiler ya da ilaç yan etkileri olabilir. Bu durumda arayabileceğiniz ya da başvurabileceğiniz bir klinik olmalı. Bu olası durumlarla ilgili ne yapmanız gerektiğini önceden doktorunuza sorabilirsiniz.”

Kaynak:  https://www.ntv.com.tr

Bunları da sevebilirsiniz

Bipolar Bozukluk Ergenlikte Farklı Erişkinlikte Farklı” için 5 yorum

  1. Bana bipolar teshisi konuldugunda kucuk kizim 2,5 yasindaydi. Annelik oyle buyuk bir duygu ve fedakarlik ki nasil bakabildigimizi, kendimizin cektikleri acilari cektirmeden, dovmeden, hakarat etmeden sevgiyle buyuttugumuzu tahmin bile edemezsiniz. Elbette ataklarim cocuklarimi uzdu ama beni hic yargilamadilar. Ataklarin gecici oldugunu hep bildiler, hem cocukluklarini yasayip, hem olgunlastirdi onlari bipolarim. Tip1 oldugum icin de 1 kez, 1 yil cok agir depresyon gecirdim. Kilimi kipidatamazdim ama kucugumu kucaklayip tiyatroya gotururken buyuk bir guc gelirdi. 23 yillik bipolarim. 7-8 kez de 3’u agir birer aylik mani gecirdim. 8 yildir mani ve depresyon gecirmem. Cunku koruyucu ilaclarima dikkat ederim. Uykuma, stresten uzakliga da. 2-3 yilda bir yoklayan hipomaniyi hissedince de hemen doktoruma giderim. Gecici atak onleme ilaclariyla maniye sokmazlar. 2 yil ayda bir aldigim terapi de cok cok iyi geldi. Ben bipolar olmadan iki evlat sahibi oldum. Bipolarken de cocuk sahibi olunur. Psikiyatrist ve jinekolog isbirligi yapar. Cocugun organlarinin gelistigi ilk 3 ay ilac kullandirtmazlar ya da sadece duygu durum dengeleyici kullandirttirirlar. Surekli kontrolde tutarlar. 3 aydan sonra ilaca baslayabilirler. Gerekirse bebegi 9 ayi tamamlamadan alirlar. Yani annelik gibi muhtesem bir duyguyu bipolarlardan esirgemez doktorlar.

  2. Eroinmanlarin, alkoliklerin, hamileliklerinde gunde 2 paket sigarayi gebelik boyunca icenleri dusununce ve cogu saglikli bebek dogurunca, bipolar hamilelik oyle sasilacak, gozde buyutulecek birsey degil. Ayrica asla ilac birakmam ama evladim olmadan bipolar olsam cocuk dogurmak icin ilac birakmayi da goze alirdim. Mani tedavi olmasa bile en fazla 6 ay suruyor. Hastaneye yatardim aileme ve kendime zararim olmasin diye. Diger yandan cok cok agir depresyona bir yil dayanmisim. Evlat sahibi olmak icin ona da dayanirdim.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

TurkeyEnglishFrenchRussia